តេស្ត D-dimer

 

ហេតុអ្វីត្រូវធ្វើតេស្ត?

ដើម្បីជួយបំបែកចោលកំណកឈាម (ដុំឈាមកក) និងជួយធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជម្ងឺទាក់ទងនឹង ជំងឺស្ទះសរសៃឈាម។
ពេលណាត្រូវធ្វើតេស្ត?
នៅពេលដែលអ្នកមានរោគសញ្ញានៃការកកឈាម ឬ ស្ថានភាពដែលបណ្តាលអោយមានការកកឈាមមិនសមរម្យដូចជាការស្ទះសរសៃឈាមវ៉ែន ការស្ទះសរសៃឈាមសួត ឬ ការរីក រាលដាលនៃការកកឈាមក្នុងសរសៃឈាម ។

តើអ្វីជាទិសដៅក្នុងការធ្វើតេស្ត?

D-dimer គឺជាផ្នែកមួយនៃបំណែកប្រូតេអ៊ីនដែលត្រូវបានផលិត នៅពេលដែលកំណកឈាមត្រូវបានរំលាយនៅក្នុងខ្លួន។ ជាធម្មតាយើងមិនអាចរកឃើញនូវកម្រិតកំហាប់របស់វាបានទេលុះត្រាតែរាងកាយបង្កើតនិងបំបែកកំណកឈាម ពេលនោះកម្រិតរបស់វានៅក្នុងឈាមអាចកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ តេស្តនេះគឺសំដៅទៅលើ D-dimer ក្នុងឈាម។

នៅពេលដែលសសៃឈាម ឬជាលិការងរបួស និងចាប់ផ្តើមហូរឈាមដំណើរការមួយដែលគេហៅថា hemostasis ត្រូវបានផ្តួចផ្តើមដោយរាងកាយបង្កើតកំណកឈាមដើម្បីទប់ស្កាត់ ហើយទីបំផុតបញ្ឈប់ការហូរឈាម។ ដំណើរការនេះបង្កើតជាខ្សែស្រឡាយនៃប្រូតេអ៊ីនដែលគេហៅថា fibrin ដែលភ្ជាប់គ្នាបង្កើតជាសំណាញ់ជាតិសរសៃ។ សំណាញ់នោះរួមជាមួយផ្លាកែតជួយទប់កំណកឈាមដែលកើតមាននៅ កន្លែងរងរបួសរហូតដល់វាជាសះស្បើយ។

នៅពេលដែលតំបន់នោះជាសះស្បើយ ហើយកំណកឈាមលែងត្រូវការទៀតនោះ រាងកាយប្រើអង់ស៊ីមមួយហៅថាផ្លាសមីនដើម្បីបំបែកកំណកឈាម (ដុំឈាមកក) ទៅជាបំណែកតូចៗដើម្បីអាចយកវាចេញបាន។ អ្នកបំបែក fibrin ដែលបានកក នៅក្នុងកំណកឈាមត្រូវបានគេហៅថាអ្នកប្រឆាំង fibrin (FDP) ដែលមានបំណែកជាច្រើននៃជាតិសរសៃតំណភ្ជាប់។ ក្នុងចំនោមក្រុមប្រឆាំងជាមួយ fibrin ចុងក្រោយត្រូវបានផលិត D-dimer ដែលអាចរកឃើញពីកំហាប់របស់វាបាន តាមរយៈការធ្វើតេស្តឈាម។ កម្រិត D-dimer ក្នុងឈាមអាចកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលមានការកកើត និងបំបែកកំណកឈាមនៅក្នុងខ្លួន។

ចំពោះអ្នកដែលមានហានិភ័យទាបឬមធ្យមចំពោះការកកឈាម (ដុំឈាមកក) ឬការស្ទះសរសៃឈាមសួត សារៈសំខាន់របស់ ការវិភាគរកកំរិត D-dimer គឺត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងបន្ទប់សង្គ្រោះបន្ទាន់របស់មន្ទីរពេទ្យដើម្បីកំណត់លទ្ធភាពនៃវត្តមានរបស់កំណកឈាម។ ។ តេស្តអវិជ្ជមាន D-dimer (កម្រិត D-dimer តិចតួចបំផុត) បង្ហាញថាវាមិនទំនងជាមានឈាមកកទេ។ ទោះយ៉ាងណាតេស្តវិជ្ជមាន D-dimer មិនអាចទស្សន៍ទាយបានទេថាតើមានកំណកឈាមឬអត់។ វាបង្ហាញថានីតិវិធីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបន្ថែមត្រូវបានទាមទារ (ឧទាហរណ៌ៈ អ៊ុលត្រាសោន, អេកូ, អិមអអាយ, ស៊ីធី) ។

មានកត្តានិងលក្ខខណ្ឌជាច្រើនទាក់ទងនឹងការកកើតកំណកឈាមមិនត្រឹមត្រូវ។ មួយក្នុងចំណោមរឿងធម្មតាបំផុតគឺការស្ទះសរសៃឈាមវ៉ែនជ្រៅ (DVT) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការកកើតកំណកឈាមនៅក្នុងសរសៃឈាមវ៉ែនដែលកប់ជ្រៅនៅក្នុងខ្លួន ។កំណកឈាមទាំងនេះអាចរីកធំ ហើយរារាំងលំហូរឈាមនៅលើជើងដែលបណ្តាលឱ្យហើមឈឺចាប់និងខូចខាតជាលិកា។ វាអាចទៅរួចដែលបំណែកនៃកំណកឈាមបែកហើយធ្វើដំណើរទៅផ្នែកផ្សេងទៀតនៃរាងកាយ។ "embolus" នេះអាចស្ថិតនៅក្នុងសួតបណ្តាលឱ្យមានជំងឺស្ទះសួតឬ embolism (PE) ។

ការស្ទះសរសៃឈាមសួតពី D-dimer ប៉ះពាល់ដល់មនុស្សជាង ៣០០.០០០ នាក់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
ខណៈពេលដែលកំណកឈាមជាទូទៅកើតឡើងនៅតែក្នុងសរសៃឈាមវ៉ែននៃជើង ក៏ប៉ុន្តែវាក៏អាចបង្កើតបាននៅតំបន់ផ្សេងទៀតផងដែរ។ ការវាស់វែងនៃ D-dimer អាចត្រូវបានប្រើដើម្បីជួយរកឃើញកំណកឈាមនៅក្នុងទីតាំងណាមួយដែលគេសង្ស័យ។ ឧទាហរណ៍កំណកឈាមនៅក្នុងសរសៃឈាមបេះដូង គឺជាបុព្វហេតុនៃការរំលោភបំពាននៃប្រព័ន្ធបេះដូង (ការគាំងបេះដូង) ។ កំណកឈាមអាចកើតឡើងនៅលើស្រទាប់បេះដូងឬសន្ទះបិទបើកជាពិសេសនៅពេលដែលបេះដូងកំពុងលោតមិនទៀងទាត់ (ពេលមានជំងឺបេះដូង) ឬនៅពេលដែលសន្ទះខូច។ កំណកឈាមក៏អាចបង្កើតជាសរសៃឈាមធំផងដែរ ដែលជាលទ្ធផលនៃការរួមតូចនិងខូចខាតពីជំងឺសរសៃឈាម។ កំណកឈាមបែបនេះអាចបែកចេញហើយបណ្តាលអោយមានជំងឺហើមដែលស្ទះសរសៃឈាមនៅក្នុងសរីរាង្គមួយផ្សេងទៀតដូចជាខួរក្បាល (បណ្តាលអោយដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល) ឬក្រលៀន។

ការធ្វើតេស្ត D-dimer ក៏អាចត្រូវបានគេធ្វើរួមជាមួយតេស្តផ្សេងទៀតដើម្បីជួយធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៃការកកឈាមក្នុងខួរក្បាល (ឌីស៊ី) ។ disseminated intravascular coagulation (DIC) ឌីអាយស៊ីគឺជាកត្តាលិករចំបងបំផុត បន្ទាប់មកត្រូវបានរាលដាលពេញសសៃឈាមក្នុងខ្លួន។ វាបង្កើតកំណកឈាមតូចៗជាច្រើនហើយក្នុងពេលនោះអ្នកជំងឺមានសំពាធឈាមខ្ពស់ធ្វើអោយដាច់សសៃឈាមតូចៗហើយហូរឈាមមិនឈប់។ វាជាស្ថានភាពស្មុគស្មាញពេលខ្លះមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិត ប្រសិនការសង្រ្គោះមិនទានពេល ដែលបណ្តាលមកពីស្ថានភាពផ្សេងៗគ្នារួមមានការវះកាត់ ស៊ាស៊ីស ពស់ចឹក អ្នកជំងឺថ្លើមនិង ស្រ្តី ក្រោយពេលសម្រាលកូន។