ការឡើងជាតិអាស៊ីត៖ មូលហេតុ រោគសញ្ញា វិធីព្យាបាល និងការការពារ

 នៅពេលដែលតម្រងនោម និងសួតរបស់អ្នកមិនអាចរក្សា pH របស់រាងកាយអ្នកឱ្យមានតុល្យភាព សារធាតុរាវក្នុងខ្លួនរបស់អ្នកមានជាតិអាស៊ីតច្រើនពេក ដែលត្រូវបានហៅថា ការឡើងជាតិអាស៊ីត។ ជុំវិញបញ្ហាការឡើងជាតិអាសុីតនេះ យើងសូមលើកឡើងនូវមូលហេតុ រោគសញ្ញា វិធីព្យបាល និងការការពារដូចតទៅ។

ក) មូលហេតុនៃការឡើងជាតិអាស៊ីត៖ ការឡើងជាតិអាស៊ីតកើតឡើងនៅពេលដែលមិនអាចកម្ចាត់អាស៊ីតបានគ្រប់គ្រាន់៖

- Diabetic acidosis ដែលកើតឡើងចំពោះអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម ដែលគ្រប់គ្រងមិនបានល្អ។ ប្រសិនបើរាងកាយរបស់អ្នកខ្វះអាំងស៊ុយលីនគ្រប់គ្រាន់ Ketones បង្កើតនៅក្នុងខ្លួនរបស់អ្នក ហើយធ្វើឱ្យឈាមរបស់អ្នកមានជាតិអាស៊ីត។

- Hyperchloremic acidosis  បណ្តាលមកពីការបាត់បង់ជាតិសូដ្យូមប៊ីកាបូណាតដែលជួយរក្សាលំនឹងឈាម។ ទាំង​រាគ និង​ក្អួត​អាច​បណ្តាល​ឱ្យ​កើត​​អាស៊ីត​ប្រភេទ​នេះ ។

- Lactic acidosis ដែលកើតឡើងនៅពេលដែលមានអាស៊ីតឡាក់ទិកច្រើនពេកនៅក្នុងខ្លួន។ មូលហេតុអាចរួមមានការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងរ៉ាំរ៉ៃ ជំងឺខ្សោយបេះដូង មហារីក ប្រកាច់ ខ្សោយថ្លើម កង្វះអុកស៊ីសែនយូរ និងជាតិស្ករក្នុងឈាមទាប។ ​ការ​ហាត់ប្រាណ​យូរ​ក៏​អាច​នាំ​ឱ្យ​មាន​អាស៊ីត​ឡាក់​ទិ​ក​ឡើង​ដែរ។

- Renal tubular acidosis កើតឡើងនៅពេលដែលតម្រងនោមមិនអាចបញ្ចេញអាស៊ីតទៅក្នុងទឹកនោម។ នេះបណ្តាលឱ្យឈាមក្លាយទៅជាអាស៊ីត។

ខ) កត្តាដែលអាចរួមចំណែកដល់ហានិភ័យនៃការឡើងជាតិអាស៊ីតរួមមាន៖ របបអាហារមានជាតិខ្លាញ់ខ្ពស់ ដែលមានកាបូអ៊ីដ្រាតទាប, ខ្សោយតំរងនោម, ភាពធាត់, ការខ្សោះជាតិទឹក, ការពុលអាស្ពីរីនឬមេតាណុល, ជំងឺទឹកនោមផ្អែម, ការពុលកាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត។

គ) រោគសញ្ញាទូទៅមួយចំនួននៃការឡើងជាតិអាស៊ីតរួមមាន៖ ការដកដង្ហើមលឿន និងខ្លីៗ, ភាពច្របូកច្របល់, អស់កម្លាំង, ឈឺក្បាល, ងងុយគេង, កង្វះចំណង់អាហារ, ជម្ងឺខាន់លឿង, អត្រាបេះដូងកើនឡើង, ខ្យល់ដង្ហើមដែលមានក្លិនផ្លែឈើ ដែលជាសញ្ញានៃជំងឺទឹកនោមផ្អែម (ketoacidosis)។

ឃ) ផលវិបាក៖ បើគ្មានការព្យាបាលទាន់ពេលវេលាទេ ជំងឺឡើងជាតិអាស៊ីតអាចនាំឱ្យមានផលវិបាកសុខភាពដូចជា គ្រួសក្នុងតម្រងនោម, បញ្ហាតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃ, ខ្សោយតម្រងនោម, ជំងឺឆ្អឹង, ការលូតលាស់យឺត។

ង) ការព្យាបាល៖  ជាធម្មតា គ្រូពេទ្យត្រូវដឹងពីអ្វីដែលបណ្តាលឱ្យមានការឡើងជាតិអាស៊ីតរបស់អ្នក ដើម្បីកំណត់ពីវិធីព្យាបាលវា។ ប្រភេទជាក់លាក់នៃការឡើងជាតិអាស៊ីតនីមួយៗមានវិធីព្យាបាលរៀងៗខ្លួនដែលរួមមាន៖ ការឡើងជាតិអាស៊ីតដោយជំងឺខ្សោយតំរងនោមអាចត្រូវបានព្យាបាលដោយសូដ្យូម citrate, អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមដែលមាន ketoacidosis ទទួលបានសារធាតុរាវចាក់តាមសរសៃឈាម (IV) និងអាំងស៊ុយលីនដើម្បីធ្វើឱ្យមានតុល្យភាព pH របស់ពួកគេ, ការព្យាបាលអាស៊ីតឡាក់ទិកអាចរួមបញ្ចូលថ្នាំគ្រាប់ bicarbonate សារធាតុរាវ IV អុកស៊ីហ្សែន ឬថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច អាស្រ័យលើមូលហេតុ, ចំពោះអ្នកដែលមានអាស៊ីត hyperchloremic អាចត្រូវបានផ្តល់ជាតិសូដ្យូមប៊ីកាបូណាត។

ច) ការការពារ៖ អ្នកមិនអាចការពារជាតិអាស៊ីតបានទាំងស្រុងទេ។ អ្នក​អាច​ធ្វើ​ដូច​ខាង​ក្រោម​នេះ ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ហានិភ័យ​នៃ​ការ​កើត​ជំងឺ​អាស៊ីត​មេតាបូលីក៖ រក្សាជាតិទឹក ដោយផឹកទឹកឱ្យបានច្រើន, ប្រសិនបើអ្នកជាអ្នកដែលមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម ចូរគ្រប់គ្រងកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់អ្នក, ប្រសិនបើអ្នកប្រើគ្រឿងស្រវឹង សូមពិចារណាកាត់បន្ថយ ដោយសារការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងរ៉ាំរ៉ៃអាចបង្កើនការបង្កើតអាស៊ីតឡាក់ទិក៕ source: healthline